جورج ناتانيل كرزن ( مترجم : غلام على وحيد مازندرانى )
632
ايران وقضيهء ايران ( فارسي )
مهندسان بانك اين كار را زير نظر دارند و كارگران آنها مشغول شدهاند و بعيد نيست كه براى اجراى كامل اين نقشه سنديكا تشكيل شود . در اينكه انجام اين كار فوايد بسيارى دارد همواره مورد تصديق بوده است چون مسافت بين خليج فارس و نقاط غربى ايران را به وجه قابلملاحظهاى تقليل خواهد داد و راه گندمزارهاى وسيع كه مورد بىاعتنائى بوده باز و تسهيلات كلى جهت واردات اجناس انگليس و هندى به داخلهء ايران فراهم خواهد شد . بعلاوه وسيلهء سير و سفر آسان براى هزاران هزار تن زوار خواهد گرديد كه عازم قم و مشهد در مشرق و كربلا و نجف و كاظمين و سامره و همچنين مكه در سمت جنوب غربىاند . مسافتها در جادهء جديد شايد تخمينا به صورت ذيل درآيد : تهران تا قم 100 ميل قم تا سلطانآباد 80 ميل سلطانآباد تا بروجرد 60 ميل بروجرد به خرمآباد 63 ميل خرمآباد به دزفول 156 ميل دزفول به شوشتر 36 ميل شوشتر به اهواز 52 ميل در اين خط يا لااقل قسمتهاى همجوار آن يك سرويس واگونى تأسيس خواهد شد بر رودخانهها ، هرجا كه ضرورى است پل خواهند ساخت و كاروانسراها و پاسدارخانهها ايجاد خواهد شد و از بروجرد خط فرعى به اصفهان كه در 210 ميلى واقع است خواهند كشيد كه بدين ترتيب پايتخت جنوبى را با مراكز تجارتى و پرجمعيت غربى مربوط خواهند كرد و مخرج تازهاى از راه خليج فارس پيدا خواهد شد . بطورىكه آسان قابل استنباط است اين جاده در جهت جنوبى با راه آبى رودخانهء كارون اتصال خواهد يافت و راجع به اين موضوع من در فصل ديگرى بحث و مشخصات آن را روشن خواهم كرد و در اينجا فقط از لحاظ وابستگى كه با خطوط ارتباطى سراسر ايران دارد اجمالا اشاره كردهام . چنين تخمين زدهاند كه تهران بدينوسيله در مسافت دوازده روزه راه كاروانى با خليج فارس واقع خواهد شد ، در صورتى كه درحالحاضر با چهارپاداران از طريق معمولى شيراز و بوشهر دستكم چهل تا پنجاه روز فاصله است .